47.11.01 — Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)
47.11, süpermarket, bakkal, hipermarket ve gıda ağırlıklı online market (hızlı teslimat market uygulamaları dahil) işletmelerini kapsar; fiziki dükkân, Belediye Sıhhi Ruhsatı, Tarım Bakanlığı Gıda İşletme Kaydı ve YN ÖKC zorunludur.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
2005/9207 BKK İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliği & 213 s. VUK m. 127
MCC 5311
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- E-ticaret mağazaları, Shopify/WooCommerce ve pazaryeri (Trendyol, Hepsiburada, Amazon) satıcıları
- Süpermarketler, giyim mağazaları, elektronik/telefon mağazaları ve züccaciye dükkânları
- Eczaneler (47.73), akaryakıt istasyonları (47.30) ve dropshipping/sosyal medya satıcıları
Bu Sınıf Şunları Kapsar
2- Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)
- gıda ürünleri, içecekler veya tütün ağırlıklı çeşitli malların (örneğin; giyim eşyası, mobilya, cihazlar, hırdavat, kozmetik) perakende ticareti.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- yakıt satışının ağırlıklı olduğu yiyecek, içecek, araç bakımı için ürünler, araba yıkama hizmetleri vb. ile birlikte perakende yakıt ticareti, bkz. 47.30.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Kendi internet sitesi/uygulaması üzerinden satanlarda Ticaret Bakanlığı ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydı + 3D/SSL & Ön Bilgilendirme/Mesafeli Satış Sözleşmesi
- Fiziki mağaza/dükkânlarda Belediye Sıhhi İşyeri Açma Ruhsatı + Gıda varsa Tarım Gıda İşletme Kayıt Belgesi; Stoksuz E-Ticaret (Dropshipping) ve pazaryeri ofislerinde ise Sanal Ofis yeterlidir
- Özel ruhsatlı perakende alt kolları: Eczane (47.73 → 6197 s.K. Sağlık Müd.), Kuyum (47.77 → Kuyum Ticareti Yetki Belgesi), Akaryakıt (47.30 → EPDK Bayilik), Alkol/Tütün (TADB Perakende Satış Belgesi)
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası veya TSO (5174 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Bakkal/Manav/Büfe/Konfeksiyon Esnaf Odası (5362 s.K.) veya Ticaret Odası
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Fiziki Dükkan ve Belediye Ruhsatı Zorunlu- E-Ticaret stopajı: 6563 s.K. kapsamındaki pazaryeri/aracı hizmet sağlayıcıları, 193 s. GVK m. 94 ve KVK m. 15/30 uyarınca 01.01.2025 itibarıyla platform satıcılarının KDV hariç ürün satış bedelleri üzerinden %1 e-ticaret stopajı kesip vergi dairesine yatırır (satıcı yıllık gelir/kurumlar vergisinden mahsup eder)!
- Mikro ihracat (ETGB — 300 kg / 15.000 EUR sınırına kadar hızlı kargo ile yurt dışı e-ticaret satışı) KDV iadesi ve %50/%80 e-ihracat gelir istisnaları (GVK m. 89/16 %50 mikro ihracat indirimi dahil!) sağlar.
- Fiziki mağazalarda banka/POS entegrasyonlu Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) ve 2026 itibarıyla güncellenen B2C e-Arşiv Fatura eşikleri takip edilmelidir.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
KRİTİK REVİZYON FARKI: NACE Rev. 2.1’de eski genel "47.91 İnternetten Perakende Ticaret" sınıfı kaldırılmıştır! Artık internetten satış yapan her mağaza sattığı ürüne göre 47.1–47.8 sınıflarına (ör. giyim e-ticareti 47.71, gıda 47.2) ayrılır; yeni 47.91/47.92 ise yalnızca pazaryeri aracılık platformlarına ayrılmıştır. AB’de OSS (One-Stop-Shop) €10.000 KDV eşiği, DSA ve GPSR 2023/988 uygulanır.
ABD NAICS 44–45 (455/456/457/458/459) kapsamındadır (2022 NAICS revizyonunda da 454110 E-Commerce kaldırılıp ürün gruplarına dağıtıldı!). Eyaletlerde Economic Nexus ($100.000 ciro veya 200 işlem South Dakota v. Wayfair kuralı) aşılınca Sales Tax kaydı, Amazon/Shopify satıcılarında EIN + Wyoming/Delaware LLC yapısı yaygındır.
UK SIC 2007 hâlâ 47910 (Internet Retail) kodunu aktif olarak korumaktadır! HMRC VAT zorunlu tescil eşiği £90.000 olup yurt dışı satıcılar £135 altı gönderilerde UK Online Marketplace / Seller VAT tahsilat kuralına ve ICO/UK GDPR ile Consumer Rights Act 2015 hükümlerine tabidir.
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Türkiye’de mevcut 6 haneli NACE ağacında 47.91.14 (İnternetten Perakende) yaygın kullanılmaya devam ederken, AB NACE Rev. 2.1 eşleştirmesinde sattığınız ana ürüne göre (ör. 47.71 Giyim, 47.40 Elektronik) veya sadece pazaryeriyseniz 47.91/47.92 aracılık koduna dikkat etmelisiniz.
- Tüketiciye 14 günlük mesafeli satış cayma hakkı ve ön bilgilendirme formu sunmamak Ticaret Bakanlığı denetimlerinde işlem başı idari para cezası getirir.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Sanal ofis veya salt ev adresiyle vergi dairesi yoklamasından ve belediye ruhsat denetiminden geçilemez. Faaliyet niteliğine göre Sıhhi Müessese veya 1./2./3. Sınıf Gayrisıhhi Müessese (GSM) Ruhsatı, tapu/yapı kullanma (iskân) uyumu, itfaiye uygunluk raporu ve işyeri fiili donanımı ibraz edilmelidir.
Şahıs mülkünden kiralanan fiziki işyeri için GVK m. 94/5 uyarınca aylık net kiranın brütleştirilmiş tutarı üzerinden %20 kira stopajı beyan edilir (kurumsal/şirket mülklerinden kiralamada stopaj yerine +%20 KDV’li kira faturası düzenlenir).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Fiziksel veya çok kategorili perakende mağazalarda standart düşük riskli POS tahsilatı.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 46.39 — Gıda Toptan Ticareti → | Nihai hanehalkı tüketicisine market satışı 47.11; restoranlara/bakkallara toptan gıda tedariki 46.39’dur. | Perakende gıda satışında temel gıdalar %1 KDV ve Yeni Nesil ÖKC fişi gerektirir; toptanda e-İrsaliye öne çıkar. |
47.11.02 — Süpermarket ve hipermarketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.02 (Süpermarket ve hipermarketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
47.11.03 — Tezgahlar ve pazar yerleri vasıtasıyla diğer gıda ürünleri (bal, un, tahıl, pirinç, bakliyat vb. dahil) perakende ticareti (seyyar satıcılar hariç)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.03 (Tezgahlar ve pazar yerleri vasıtasıyla diğer gıda ürünleri (bal, un, tahıl, pirinç, bakliyat vb. dahil) perakende ticareti (seyyar satıcılar hariç)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
47.11.04 — Seyyar olarak ve motorlu araçlarla gıda ürünleri ve içeceklerin (alkollü içecekler hariç) perakende ticareti
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.04 (Seyyar olarak ve motorlu araçlarla gıda ürünleri ve içeceklerin (alkollü içecekler hariç) perakende ticareti). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 47.11.01 Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 47.11.01 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
47.11.01 (Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)) şu faaliyetleri kapsar: Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye); gıda ürünleri, içecekler veya tütün ağırlıklı çeşitli malların (örneğin; giyim eşyası, mobilya, cihazlar, hırdavat, kozmetik) perakende ticareti.. Başlıca uygulayıcılar: E-ticaret mağazaları, Shopify/WooCommerce ve pazaryeri (Trendyol, Hepsiburada, Amazon) satıcıları; Süpermarketler, giyim mağazaları, elektronik/telefon mağazaları ve züccaciye dükkânları.
47.11.01 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
47.11.01 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: Fiziki Dükkan ve Belediye Ruhsatı Zorunlu. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
47.11.01 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası veya TSO (5174 s.K.) / Bakkal/Manav/Büfe/Konfeksiyon Esnaf Odası (5362 s.K.) veya Ticaret Odası. İzin/Ruhsat: Kendi internet sitesi/uygulaması üzerinden satanlarda Ticaret Bakanlığı ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydı + 3D/SSL & Ön Bilgilendirme/Mesafeli Satış Sözleşmesi Vergi/Teşvik: E-Ticaret stopajı: 6563 s.K. kapsamındaki pazaryeri/aracı hizmet sağlayıcıları, 193 s. GVK m. 94 ve KVK m. 15/30 uyarınca 01.01.2025 itibarıyla platform satıcılarının KDV hariç ürün satış bedelleri üzerinden %1 e-ticaret stopajı kesip vergi dairesine yatırır (satıcı yıllık gelir/kurumlar vergisinden mahsup eder)!
47.11.01 ile en sık karıştırılan 46.39 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
46.39 — Gıda Toptan Ticareti: Nihai hanehalkı tüketicisine market satışı 47.11; restoranlara/bakkallara toptan gıda tedariki 46.39’dur. Vergisel/hukuki etki: Perakende gıda satışında temel gıdalar %1 KDV ve Yeni Nesil ÖKC fişi gerektirir; toptanda e-İrsaliye öne çıkar.
47.11.01 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
47.11.01 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 5311 (Çok Katlı / Genel Perakende Mağazalar).
47.11.01 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: yakıt satışının ağırlıklı olduğu yiyecek, içecek, araç bakımı için ürünler, araba yıkama hizmetleri vb. ile birlikte perakende yakıt ticareti, bkz. 47.30..