69.10.03 — Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)
1136 SAYILI AVUKATLIK KANUNU TEKELİ: 69.10, Baroya kayıtlı serbest avukatları, Avukatlık Ortaklıklarını, noterleri ve hukuk/arabuluculuk faaliyetlerini kapsar; Türkiye’de ticari LTD/A.Ş. kurularak icra edilemez — e-SMM’de %20 stopaj (CMK’da %10, normal %20 KDV) uygulanır.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
KOSGEB Destek Kapsamı Dışındadır
213 s. VUK m. 127, 159 (Şube Bildirimi) & 2005/9207 BKK Yönetmeliği
MCC 8111
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Baroya kayıtlı serbest avukatlar, hukuk büroları ve Avukatlık Ortaklıkları (69.10)
- Noterler ve adli/ticari tahkim & arabuluculuk merkezleri (69.10)
- TÜRMOB ruhsatlı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM), Yeminli Mali Müşavirler (YMM) ve bağımsız denetim firmaları (69.20)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
4- Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)
- mahkemeler veya diğer yargı birimlerinden önce olsun ya da olmasın, baro üyesi olan kişiler tarafından veya bunların denetiminde bir tarafın menfaatinin diğer bir tarafa karşı hukuki olarak temsil edilmesi: hukuk davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; ceza davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; iş anlaşmazlıkları ile bağlantılı danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması
- genel danışmanlık ve tavsiye, yasal dokümanların hazırlanması; şirket teşekkülüne ilişkin şirket kuruluş belgesi, ortaklık anlaşmaları veya benzer dokümanlar; patentler ve telif hakları; tapu senetlerinin, vasiyetlerin, kredilerin ve benzerlerinin hazırlanması.
- genel noterlerin, hukuk noterlerinin, mübaşirlerin, hakemlerin, müfettişlerin ve bilirkişilerin diğer faaliyetleri.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- hukuki arabuluculuk faaliyetleri
- yatılı bakım hizmeti sağlanmaksızın, atanmış yasal vasilerin faaliyetleri.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
2- adliyelerin faaliyetleri, bkz. 84.23
- sosyal arabuluculuk, bkz. 88.99.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Avukatlık (69.10): İlgili İl Baro Levhasına Kayıt ve Ruhsatname zorunludur; hukuk alanında LTD/A.Ş. kurulamaz — yalnızca serbest avukat veya Baro’ya kayıtlı Avukatlık Ortaklığı şeklinde çalışılır! (İstisna: 6325 s.K. Sicil Kayıtlı Arabuluculuk).
- Mali Müşavirlik / Defter Tutma (69.20): TÜRMOB / İSMMMO-ASMMMO Ruhsatı zorunludur; SMMM/YMM ruhsatı olmadan beyanname gönderme, defter tutma veya SMMM Ltd/A.Ş. kurmak 3568 s.K. m. 3 uyarınca suçtur! Bağımsız denetim için ayrıca KGK Yetki Belgesi şarttır.
- Hem avukat hem SMMM için fiziki büro veya ilgili Baro/Oda yönetmeliğinin izin verdiği özel ortak/paylaşımlı büro standartları denetlenir; reklam yasağına (1136 m. 55 / 3568 m. 44) uyulmalıdır!
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Sicili/Odası KULLANILMAZ (Avukatlık Ortaklığı Baro siciline; SMMM/YMM şirketleri yalnızca meslek odasına ve Ticaret Siciline ortaklık kurallarıyla kaydolur)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- ZORUNLU ÖZERKLİK: İl Barosu (1136 s.K.) veya SMMM/YMM Odası — TÜRMOB (3568 s.K.) serbest meslek mükellefiyeti; KOSGEB kapsamı dışındadır!
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- Türkiye Barolar Birliği (TBB) / TÜRMOB / KGK / Adalet Bakanlığı
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Bağımsız Büro / Hukuk Bürosu Zorunlu- SERBEST MESLEK MAKBUZU (e-SMM) & %20 STOPAJ: Serbest avukatlar ve mali müşavirler şirket/vergi mükellefi müvekkillere fatura değil e-SMM düzenler ve brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı kesilir (muhatap Muhtasar ile öder; yıllık beyannameden mahsup edilir). KDV genel oranı %20’dir (yalnızca CMK/adli yardım avukatlık hizmetleri %10 KDV ve bazı vergi/denetim şartları saklıdır).
- KVK m. 10/1-ğ MUHASEBE KAYDI TUTMA İHRACATI (%80): SMMM şirketlerinin/serbest meslek erbaplarının münhasıran yurt dışı mukim firmalara Türkiye’den verdiği muhasebe kaydı tutma hizmetlerinde %80 kazanç indirimi kanun metninde açıkça sayılmıştır! (Avukatlık hukuki mütalaası 10/1-ğ listesinde yer almaz, ancak KDVK 11/1-a hizmet ihracatı %0 KDV şartları sağlanırsa KDV istisnası alır.)
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
Avrupa’da Avukatlık Hizmetleri Direktifi 77/249/EEC & Kuruluş Direktifi 98/5/EC, Bağımsız Denetimde AB Audit Directive 2006/43/EC & CSRD (Sürdürülebilirlik Raporlaması Denetimi) ve 6AMLD (hem avukatlar hem muhasebeciler KYC yükümlüsüdür) uygulanır.
ABD NAICS 5411 (Legal) ve 5412 (Accounting/CPA/Tax Prep/Payroll) kapsamındadır. Birçok eyalette avukat/CPA firmaları sıradan LLC yerine LLP veya Professional Corporation (PC / PLLC) kurmak zorundadır! Her eyalette State Bar, State Board of Accountancy (CPA) ve IRS PTIN (Paid Tax Return Preparer) zorunludur (unauthorized practice of law — UPL suçu ağır yaptırıma tabidir!).
SRA (Solicitors Regulation Authority) / BSB & Legal Services Act 2007 (Reserved Legal Activities lisansı olmadan mahkeme/tapu/miras işi yapmak suçtur!); muhasebe ve denetimde ICAEW / ACCA / AAT + zorunlu AML Supervision ve UK SIC 69101–69203 uygulanır.
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Teknoloji/danışmanlık şirketi kurarken "şirketlere hukuki danışmanlık ve ön muhasebe desteği vereceğiz" diye 69.10 veya 69.20 NACE kodu eklemek Baro/TÜRMOB ruhsatı olmadan tescil edilmez; yönetim/iş danışmanlığı için 70.20 seçilmelidir!
- 3568 s.K. yetkisi olmadan başkalarının vergi beyannamesini vermek ve "mali müşavirlik" unvanı kullanmak adli para/hapis cezası konusudur.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Birincil tarım, finans/sigorta, gayrimenkul aracılığı, hukuk/mali müşavirlik, sağlık/eğitim gibi sektörler KOSGEB Girişimci Destek Programı kapsamı dışındadır.
KOSGEB Desteklenen Sektörler Listesi
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Yalnızca idari yönetim, aracılık veya stoksuz (dropshipping/fulfillment) ticaret yapılıyorsa merkez adresi olarak sanal ofis kabul edilebilir. Fiziki emtia depolanması veya elden perakende satış halinde deponun/şubenin kira kontratı ile VUK m. 159 ek işyeri bildirimi ve gerektiğinde belediye ruhsatı zorunludur.
Merkez sanal ofiste stopaj doğmazken, fiziki depo veya şube gerçek kişiden kiralanırsa GVK m. 94/5 gereği %20 kira stopajı Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ödenir.
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Baro sicil kaydı ile çok düşük itiraz oranı; emanet (trust) hesabı vs vekâlet ücreti tahsilatı ayrı yürütülmelidir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 70.20 — İşletme ve Strateji Danışmanlığı → | Hukuki mütalaa, sözleşme ve dava vekilliği 69.10; şirket yönetimi ve ticari strateji danışmanlığı 70.20’dir. | Baro ruhsatı olmadan hukuki danışmanlık şirketi açmak 1136 s.K. m. 35/63 suçudur; ticari danışmanlık için 70.20 kullanılmalıdır. |
| 69.20 — Mali Müşavirlik ve Vergi Denetimi → | Hukuk ve noterlik 69.10; SMMM/YMM defter tutma, vergi beyanı ve bağımsız denetim 69.20’dir. | 69.20 ihracatta muhasebe kaydı tutma (KVK 10/1-ğ) %80 indirime girerken, 69.10 hukuk hizmetleri bu listede sayılmamıştır. |
69.10.01 — Bilirkişi faaliyetleri (hukuki konularda)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 69.10.01 (Bilirkişi faaliyetleri (hukuki konularda)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
69.10.02 — Hukuk müşavirliği
Türkiye 6 haneli NACE kodu 69.10.02 (Hukuk müşavirliği). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
69.10.07 — Noterlik faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 69.10.07 (Noterlik faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 69.10.03 Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 69.10.03 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
69.10.03 (Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)) şu faaliyetleri kapsar: Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri); mahkemeler veya diğer yargı birimlerinden önce olsun ya da olmasın, baro üyesi olan kişiler tarafından veya bunların denetiminde bir tarafın menfaatinin diğer bir tarafa karşı hukuki olarak temsil edilmesi: hukuk davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; ceza davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; iş anlaşmazlıkları ile bağlantılı danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; genel danışmanlık ve tavsiye, yasal dokümanların hazırlanması; şirket teşekkülüne ilişkin şirket kuruluş belgesi, ortaklık anlaşmaları veya benzer dokümanlar; patentler ve telif hakları; tapu senetlerinin, vasiyetlerin, kredilerin ve benzerlerinin hazırlanması.. Başlıca uygulayıcılar: Baroya kayıtlı serbest avukatlar, hukuk büroları ve Avukatlık Ortaklıkları (69.10); Noterler ve adli/ticari tahkim & arabuluculuk merkezleri (69.10).
69.10.03 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
69.10.03 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: Bağımsız Büro / Hukuk Bürosu Zorunlu. KOSGEB durumu: KOSGEB Destek Kapsamı Dışındadır.
69.10.03 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Sicili/Odası KULLANILMAZ (Avukatlık Ortaklığı Baro siciline; SMMM/YMM şirketleri yalnızca meslek odasına ve Ticaret Siciline ortaklık kurallarıyla kaydolur) / ZORUNLU ÖZERKLİK: İl Barosu (1136 s.K.) veya SMMM/YMM Odası — TÜRMOB (3568 s.K.) serbest meslek mükellefiyeti; KOSGEB kapsamı dışındadır!. İzin/Ruhsat: Avukatlık (69.10): İlgili İl Baro Levhasına Kayıt ve Ruhsatname zorunludur; hukuk alanında LTD/A.Ş. kurulamaz — yalnızca serbest avukat veya Baro’ya kayıtlı Avukatlık Ortaklığı şeklinde çalışılır! (İstisna: 6325 s.K. Sicil Kayıtlı Arabuluculuk). Vergi/Teşvik: SERBEST MESLEK MAKBUZU (e-SMM) & %20 STOPAJ: Serbest avukatlar ve mali müşavirler şirket/vergi mükellefi müvekkillere fatura değil e-SMM düzenler ve brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı kesilir (muhatap Muhtasar ile öder; yıllık beyannameden mahsup edilir). KDV genel oranı %20’dir (yalnızca CMK/adli yardım avukatlık hizmetleri %10 KDV ve bazı vergi/denetim şartları saklıdır).
69.10.03 ile en sık karıştırılan 70.20 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
70.20 — İşletme ve Strateji Danışmanlığı: Hukuki mütalaa, sözleşme ve dava vekilliği 69.10; şirket yönetimi ve ticari strateji danışmanlığı 70.20’dir. Vergisel/hukuki etki: Baro ruhsatı olmadan hukuki danışmanlık şirketi açmak 1136 s.K. m. 35/63 suçudur; ticari danışmanlık için 70.20 kullanılmalıdır.
69.10.03 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
69.10.03 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 8111 (Hukuk Hizmetleri ve Avukatlık Ortaklıkları).
69.10.03 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: adliyelerin faaliyetleri, bkz. 84.23; sosyal arabuluculuk, bkz. 88.99..