İçeriğe atla
NACE Rev. 2 72.11 Eski Rev. 2 72.1 ↗
● Resmi Kayıt Verisi: 2026-11-19

72.11 — Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri

NACE Rev. 2 72.11 (Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri); Bölüm 72 çerçevesinde 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre sınıflandırılır.

01 / Standart & Revizyon
NACE Rev. 2

Eurostat • v2.0

02 / Üst Hiyerarşi
72.1

Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri

03 / Eşleşen Standartlar
5

NAICS 541713 • SIC 72110

04 / Alt Kod & Kapsam
8 Madde

MCC 8731

01 / RESMİ KAPSAM VE PROFİL

Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler

Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)

  • Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10)
  • Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri
  • Ekonomi, sosyoloji, arkeoloji ve beşeri bilimler araştırma enstitüleri (72.20)

Bu Sınıf Şunları Kapsar

8
  • Bu sınıf biyoteknoloji ile ilgili araştırma ve deneysel geliştirmeyi kapsamaktadır:
  • DNA / RNA: genom, farmakogenetik, gen araştırması, genetik mühendisliği, DNA/RNA dizilimi/ birleştirilmesi/ kuvvetlendirilmesi, gen tanımlama profili ve genin işlevsizleştirilmesi teknolojisinin kullanımı,
  • proteinler ve diğer moleküller: proteinlerin ve peptitlerin (büyük moleküllü hormonlar dahil), dizilimi/ birleştirilmesi/ mühendisliği; büyük moleküllü ilaçlar için geliştirilmiş dağıtım yöntemleri; proteomik (proteinler üzerine genetik bilim dalı), protein izolasyonu ve hücre reseptörlerinin arındırılması, işaretlenmesi, belirlenmesi,
  • hücre ve doku aşılama ve mühendisliği: hücre/doku aşılama, doku mühendisliği (doku yapıları ve biyomedikal mühendislik dahil), hücresel birleşme, aşı/bağışıklık uyarıcıları, embriyo manipülasyonu,
  • biyoteknoloji teknik işlemleri: biyoreaktör kullanarak fermantasyon, biyoproses, süzdürme, biyolojik kağıt hamuru üretimi, kağıt hamuru ağartma, biyolojik kükürt giderme, biyolojik iyileştirme, biyolojik filtreleme ve kirletici maddelerin topraktan bitkilere aktarılması (bitki kullanarak ıslah),
  • gen ve RNA vektörleri: gen tedavisi, virüs vektörleri,
  • biyoinformatik: genomlara, protein dizilerine ilişkin veritabanları oluşturulması; sistem biyolojisi dahil, karmaşık biyolojik süreçlerin modellenmesi,
  • nanobiyoteknoloji: ilaç dağıtımındaki, teşhislerdeki, vb. uygulamalar ve işleyen biyosistemler için cihazlar oluşturmaya yönelik nano/mikro üretim araç ve işlemlerine uygulanması.

Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)

0

—

02 / MEVZUAT, RUHSAT VE VERGİ

Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi

Bölüm 72 • Kısım N

Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (Teknokent) 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Patent, Faydalı Model & Çalışan Buluşları Yönetmeliği) 6331 sayılı İSG Kanunu (Biyoloji/Kimya Ar-Ge Labları Tehlikeli / Çok Tehlikeli; yazılım/sosyal Az Tehlikeli)

Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar

  • Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır.
  • Biyoteknoloji / GDO / İnsan Klinik Araştırmalarında (CRO) TİTCK Klinik Araştırmalar İzni ve Tarım Bakanlığı Biyogüvenlik (5977 s.K.) kuralları zorunludur; deney hayvanı laboratuvarlarında HADİK/Tarım Bakanlığı İzni şarttır.
  • Radyasyon veya tehlikeli kimyasal içeren laboratuvarlar belediye/NDK/Çevre izni alır.

Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı

Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.)
Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.

KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi

  • EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!
  • KOSGEB ÖNCELİKLİ SEKTÖR: Bölüm 72, İş Geliştirme Desteği (1.5M+ TL) + TÜBİTAK 1501 / 1507 / 1512 BİGG başlangıç hibeleri (900.000 TL+ sermaye hibe) ile doğrudan desteklenir!

Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)

EU • NACE Rev. 2.1

NACE Rev. 2.1 ile eski `72.11 Biyoteknoloji` ve `72.19 Diğer` tek 72.10 Doğa Bilimleri ve Mühendislik Ar-Ge altında birleştirildi! AB’de Horizon Europe hibe kuralları, AB Klinik Araştırmalar Tüzüğü (EU) 536/2014 (CTIS) ve Frascati Kılavuzu Ar-Ge tanımları geçerlidir.

US • NAICS / IRS / SBA

ABD NAICS 5417 (541713 Nanotech, 541714 Biotech, 541715 Physical/Engineering, 541720 Social Sciences) kapsamındadır! Federal SBIR / STTR hibe fonları, IRS IRC § 41 R&D Tax Credit (startuplarda yıllık $500k’a kadar payroll tax mahsubu!) ve § 174 5/15-yıllık amortisman kuralı ile NIH/FDA IND izinleri uygulanır.

UK • Companies House / HMRC

Merged R&D Tax Relief Scheme / ERIS (Enhanced R&D Intensive Support): KOBİ yoğun Ar-Ge şirketleri (%30+ Ar-Ge harcaması oranı) nakit vergi iadesi dahil gelişmiş destek alır; ayrıca UK Patent Box (%10 efektif kurumlar vergisi) uygulanır (UK SIC 72xxx).

DENETİM & SINIR UYARISI

Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri

  • Ar-Ge çıktısını seri üretime geçirip ticari mal satan fabrika artık yalnızca 72.10 değil ilgili Kısım C İmalat kodunu da ana/tali faaliyetine eklemelidir.
  • Rutin ürün kalite kontrol ve standart laboratuvar testi Ar-Ge (Bölüm 72) değil 71.20 (Teknik Test ve Analiz); pazar/anket araştırması ise 73.20 sınıfındadır.
04 / ULUSLARARASI EŞLEŞTİRME & MCC

Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili

AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.

Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi

Visa / Mastercard ISO 18245
MCC 8731
Düşük Risk (Hızlı POS Onayı)
Test Laboratuvarları, Ar-Ge ve Mühendislik Ölçüm

B2B kalibrasyon, Ar-Ge ve teknik analiz sözleşmelerinde çok düşük risk.

05 / SINIR ANALİZİ VE KARŞILAŞTIRMA

Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması

Detaylı Karşılaştırma Aracını Aç →

Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları

Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
Karşılaştırılan KodKapsam SınırıHukuki & Vergisel Etki
62.10 — Ticari Yazılım Geliştirme → Bilimsel belirsizlik taşıyan deneysel algoritma/biyoteknoloji Ar-Ge çalışması 72.10; müşteriye standart/ticari yazılım projesi kodlama 62.10’dur.Her ikisi de KOSGEB Öncelikli (1.5M+ TL) grubundadır; ancak 72.10 klinik/biyoloji lablarında biyogüvenlik ve TİTCK onayları gerekebilir.
06 / TAKSONOMİ AĞACI

Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme

07 / SSS

Sıkça Sorulan Sorular

NACE Rev. 2 72.11 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?

72.11 (Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Bu sınıf biyoteknoloji ile ilgili araştırma ve deneysel geliştirmeyi kapsamaktadır:; DNA / RNA: genom, farmakogenetik, gen araştırması, genetik mühendisliği, DNA/RNA dizilimi/ birleştirilmesi/ kuvvetlendirilmesi, gen tanımlama profili ve genin işlevsizleştirilmesi teknolojisinin kullanımı,; proteinler ve diğer moleküller: proteinlerin ve peptitlerin (büyük moleküllü hormonlar dahil), dizilimi/ birleştirilmesi/ mühendisliği; büyük moleküllü ilaçlar için geliştirilmiş dağıtım yöntemleri; proteomik (proteinler üzerine genetik bilim dalı), protein izolasyonu ve hücre reseptörlerinin arındırılması, işaretlenmesi, belirlenmesi,. Başlıca uygulayıcılar: Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10); Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri.

72.11 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?

Oda kaydı: Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.) / Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.. İzin/Ruhsat: Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır. Vergi/Teşvik: EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!

72.11 ile en sık karıştırılan 62.10 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?

62.10 — Ticari Yazılım Geliştirme: Bilimsel belirsizlik taşıyan deneysel algoritma/biyoteknoloji Ar-Ge çalışması 72.10; müşteriye standart/ticari yazılım projesi kodlama 62.10’dur. Vergisel/hukuki etki: Her ikisi de KOSGEB Öncelikli (1.5M+ TL) grubundadır; ancak 72.10 klinik/biyoloji lablarında biyogüvenlik ve TİTCK onayları gerekebilir.

72.11 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?

72.11 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 541713 (Research and Development in Nanotechnology), 541714 (Research and Development in Biotechnology (except Nanobiotechnology)), 541715 (Research and Development in the Physical, Engineering, and Life Sciences (except Nanotechnology and Biotechnology)) • İngiltere UK SIC 2007: 72110 (Research and experimental development on biotechnology) • Sanal POS MCC 8731 (Test Laboratuvarları, Ar-Ge ve Mühendislik Ölçüm).

Eski NACE Rev. 2 72.11 kodunun güncel NACE Rev. 2.1 karşılığı nedir?

2025–2026 NACE Rev. 2.1 geçişiyle 72.11 kodu güncel sistemde 72.10 (Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) olarak devam etmektedir.