72.10 — Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
NACE Rev. 2.1’de biyoteknoloji ve diğer doğa/mühendislik Ar-Ge dallarını birleştiren 72.10, yeni ürün, ilaç molekülü ve derin teknoloji (deep-tech) araştırması yürüten firmaların ana kodudur — 5746 Ar-Ge Merkezi (%100 indirim + stopaj/SGK teşviki) ve KVK 5/B %50 Patent istisnasını tetikler.
Eurostat • v2.1
Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
NAICS 541713 • SIC 72110 • ISIC 7210
MCC 8731
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10)
- Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri
- Ekonomi, sosyoloji, arkeoloji ve beşeri bilimler araştırma enstitüleri (72.20)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
1- doğa bilimleri ve mühendislik üzerine araştırma ve deneysel geliştirme: doğa bilimleri üzerine araştırma ve geliştirme; mühendislik ve teknoloji üzerine araştırma ve geliştirme; tıp, sağlık, yaşam ve veterinerlik bilimleri üzerine araştırma ve geliştirme; biyoteknoloji üzerine araştırma ve geliştirme; tarım, ormancılık ve balıkçılık bilimlerinde araştırma ve geliştirme; ağırlıklı olarak doğa bilimleri ve mühendislik alanlarında disiplinler arası araştırma ve geliştirme.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- biyolojik süreçler üzerine genel araştırmalar için DNA dizilimi.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- Belirli bir hastalığın ortadan kaldırılması veya iyileştirilmesi için DNA dizilimi, bkz. 86.91.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır.
- Biyoteknoloji / GDO / İnsan Klinik Araştırmalarında (CRO) TİTCK Klinik Araştırmalar İzni ve Tarım Bakanlığı Biyogüvenlik (5977 s.K.) kuralları zorunludur; deney hayvanı laboratuvarlarında HADİK/Tarım Bakanlığı İzni şarttır.
- Radyasyon veya tehlikeli kimyasal içeren laboratuvarlar belediye/NDK/Çevre izni alır.
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!
- KOSGEB ÖNCELİKLİ SEKTÖR: Bölüm 72, İş Geliştirme Desteği (1.5M+ TL) + TÜBİTAK 1501 / 1507 / 1512 BİGG başlangıç hibeleri (900.000 TL+ sermaye hibe) ile doğrudan desteklenir!
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1 ile eski `72.11 Biyoteknoloji` ve `72.19 Diğer` tek 72.10 Doğa Bilimleri ve Mühendislik Ar-Ge altında birleştirildi! AB’de Horizon Europe hibe kuralları, AB Klinik Araştırmalar Tüzüğü (EU) 536/2014 (CTIS) ve Frascati Kılavuzu Ar-Ge tanımları geçerlidir.
ABD NAICS 5417 (541713 Nanotech, 541714 Biotech, 541715 Physical/Engineering, 541720 Social Sciences) kapsamındadır! Federal SBIR / STTR hibe fonları, IRS IRC § 41 R&D Tax Credit (startuplarda yıllık $500k’a kadar payroll tax mahsubu!) ve § 174 5/15-yıllık amortisman kuralı ile NIH/FDA IND izinleri uygulanır.
Merged R&D Tax Relief Scheme / ERIS (Enhanced R&D Intensive Support): KOBİ yoğun Ar-Ge şirketleri (%30+ Ar-Ge harcaması oranı) nakit vergi iadesi dahil gelişmiş destek alır; ayrıca UK Patent Box (%10 efektif kurumlar vergisi) uygulanır (UK SIC 72xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Ar-Ge çıktısını seri üretime geçirip ticari mal satan fabrika artık yalnızca 72.10 değil ilgili Kısım C İmalat kodunu da ana/tali faaliyetine eklemelidir.
- Rutin ürün kalite kontrol ve standart laboratuvar testi Ar-Ge (Bölüm 72) değil 71.20 (Teknik Test ve Analiz); pazar/anket araştırması ise 73.20 sınıfındadır.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri (tarımsal araştırmalar dahil) | Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri | Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Research and Development in Biotechnology (except Nanobiotechnology)
Research and Development in the Physical, Engineering, and Life Sciences (except Nanotechnology and Biotechnology)
Other research and experimental development on natural sciences and engineering
Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245B2B kalibrasyon, Ar-Ge ve teknik analiz sözleşmelerinde çok düşük risk.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 62.10 — Ticari Yazılım Geliştirme → | Bilimsel belirsizlik taşıyan deneysel algoritma/biyoteknoloji Ar-Ge çalışması 72.10; müşteriye standart/ticari yazılım projesi kodlama 62.10’dur. | Her ikisi de KOSGEB Öncelikli (1.5M+ TL) grubundadır; ancak 72.10 klinik/biyoloji lablarında biyogüvenlik ve TİTCK onayları gerekebilir. |
72.20 — Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 72.20 (Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- N Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler
- 72 Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetleri
- 72.1 Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
- 72.10 Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 72.10 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
72.10 (Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: doğa bilimleri ve mühendislik üzerine araştırma ve deneysel geliştirme: doğa bilimleri üzerine araştırma ve geliştirme; mühendislik ve teknoloji üzerine araştırma ve geliştirme; tıp, sağlık, yaşam ve veterinerlik bilimleri üzerine araştırma ve geliştirme; biyoteknoloji üzerine araştırma ve geliştirme; tarım, ormancılık ve balıkçılık bilimlerinde araştırma ve geliştirme; ağırlıklı olarak doğa bilimleri ve mühendislik alanlarında disiplinler arası araştırma ve geliştirme.. Başlıca uygulayıcılar: Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10); Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri.
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 72.10 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
72.10 sınıfı altında Türkiye sicilinde 2 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 72.10.01 [Tehlikeli], 72.10.02 [Tehlikeli]).
72.10 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.) / Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.. İzin/Ruhsat: Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır. Vergi/Teşvik: EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!
72.10 ile en sık karıştırılan 62.10 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
62.10 — Ticari Yazılım Geliştirme: Bilimsel belirsizlik taşıyan deneysel algoritma/biyoteknoloji Ar-Ge çalışması 72.10; müşteriye standart/ticari yazılım projesi kodlama 62.10’dur. Vergisel/hukuki etki: Her ikisi de KOSGEB Öncelikli (1.5M+ TL) grubundadır; ancak 72.10 klinik/biyoloji lablarında biyogüvenlik ve TİTCK onayları gerekebilir.
72.10 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
72.10 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 541713 (Research and Development in Nanotechnology), 541714 (Research and Development in Biotechnology (except Nanobiotechnology)), 541715 (Research and Development in the Physical, Engineering, and Life Sciences (except Nanotechnology and Biotechnology)) • İngiltere UK SIC 2007: 72110 (Research and experimental development on biotechnology), 72190 (Other research and experimental development on natural sciences and engineering) • BM ISIC Rev. 5: 7210 • Sanal POS MCC 8731 (Test Laboratuvarları, Ar-Ge ve Mühendislik Ölçüm).
72.10 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 72.10, eski NACE Rev. 2 sürümünde 72.11 (Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri), 72.19 (Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) koduna karşılık gelir.