08.12 — Çakıl ve kum ocaklarının işletilmesi ve kil ve kaolin madenciliği
NACE Rev. 2.1 08.12 (Çakıl ve kum ocaklarının işletilmesi ve kil ve kaolin madenciliği); Bölüm 08 çerçevesinde 3213 sayılı Maden Kanunu (I. ve II. Grup Madenler) hükümlerine göre sınıflandırılır. Türkiye sicilinde 3 adet 6 haneli alt koda ayrılır.
Eurostat • v2.1
Kum, kil ve taş ocakçılığı
NAICS 212311 • SIC 08120 • ISIC 0810
MCC 1442
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Mermer, traverten, granit ve doğal yapı taşı ocakları
- Kırmataş (agrega), kum, çakıl, kil ve kaolin ocakları
- Bor, tuz, alçıtaşı (jips) ve endüstriyel mineral üreticileri
Bu Sınıf Şunları Kapsar
4- endüstriyel kumların çıkarımı ve taranması, inşaat için kum ve çakıl
- çakıl taşının kırılması ve parçalanması
- kum ocakçılığı
- kil, refraktör killer ve kaolin (arı kil) madenciliği.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- bitümlü kumların madenciliği, bkz. 06.10.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- II(a)/II(b) grubu ocaklar için MAPEG İşletme Ruhsatı ve I(a) kum-çakıl için İl Özel İdaresi / Valilik ruhsatı
- Basamaklı patlatma ve kırma-eleme tesisi için ÇED Raporu + Emisyon Çevre İzni + 1./2. Sınıf GSM Ruhsatı
- Daimi Nezaretçi (Maden Mühendisi) ve İş Güvenliği Uzmanı ataması
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret ve Sanayi Odası + Sanayi Sicil Belgesi (kırma-eleme/blok kesim varsa 6948 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ticaret Odası veya Esnaf Odası (küçük kum-çakıl ocaklarında nadiren)
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- MAPEG Ruhsat Sicili
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- 3213 s.K. m. 14 uyarınca I. ve II. grup madenlerde belirlenen Devlet Hakkı ve belediye payı (mücavir alanlarda %0,2) ödenir.
- Ham blok mermer veya agregayı kesip işlenmiş plaka/tezgâh haline getiren fabrikalar Bölüm 23 (23.70) kapsamında sanayi işletmesi teşviki alır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB İnşaat Ürünleri Tüzüğü (CPR (EU) 305/2011 & 2024/3110) agrega CE standardı (EN 12620 / EN 13242) ve Maden Atıkları Direktifi kapsamındadır.
ABD NAICS 2123 kapsamında yer alır. MSHA Metal/Nonmetal Quarry Rules (30 CFR Part 56) düzenli denetimi, EPA toz/su deşarj izinleri ve eyalet toprak ıslahı teminatları (reclamation bonds) zorunludur.
Town and Country Planning mineral izni, Aggregates Levy (£2/ton civarı agrega vergisi, HMRC) ve HSE Quarries Regulations 1999 kapsamındadır (UK SIC 08110–08990).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Mermer ocağından ham blok üretimi (08.11) ile blok mermeri fabrikada plaka/fayans haline getirme (23.70) farklı NACE kodlarıdır.
- 25 hektarın altındaki ocaklarda sınır bölünmesi yapılarak ÇED muafiyeti aşımı (salami slicing) idari iptal nedenidir.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Çakıl ve kum ocakçılığı (taşların kırılması ile kil ve kaolin madenciliği hariç) | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Çakıl taşlarının kırılması ve parçalanması | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Kil, refrakter kil ve kaolin madenciliği ile bentonit, andaluzit, siyanit, silimanit, mulit, şamot veya dinas toprakları çıkarımı | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Kil, refrakter kil ve kaolin madenciliği ile bentonit, andaluzit, siyanit, silimanit, mulit, şamot veya dinas toprakları çıkarımı
Operation of gravel and sand pits; mining of clays and kaolin
Çakıl ve kum ocaklarının faaliyetleri; kil ve kaolin çıkarımı
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Toptan B2B inşaat malzemesi tedariki; yüksek tutarlı B2B ticari kartlarda komisyon optimizasyonu uygulanabilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
08.11 — Süs taşı, kireç taşı, alçı taşı, arduvaz ve diğer taşların taş ocakçılığı
NACE Rev. 2.1 08.11 (Süs taşı, kireç taşı, alçı taşı, arduvaz ve diğer taşların taş ocakçılığı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 7 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
08.91 — Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği
NACE Rev. 2.1 08.91 (Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 5 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
08.92 — Turba çıkarımı
NACE Rev. 2.1 08.92 (Turba çıkarımı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- B Madencilik ve Taş Ocakçılığı
- 08 Diğer madencilik ve taş ocakçılığı
- 08.1 Kum, kil ve taş ocakçılığı
- 08.12 Çakıl ve kum ocaklarının işletilmesi ve kil ve kaolin madenciliği
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 08.12 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
08.12 (Çakıl ve kum ocaklarının işletilmesi ve kil ve kaolin madenciliği) şu faaliyetleri kapsar: endüstriyel kumların çıkarımı ve taranması, inşaat için kum ve çakıl; çakıl taşının kırılması ve parçalanması; kum ocakçılığı. Başlıca uygulayıcılar: Mermer, traverten, granit ve doğal yapı taşı ocakları; Kırmataş (agrega), kum, çakıl, kil ve kaolin ocakları.
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 08.12 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
08.12 sınıfı altında Türkiye sicilinde 3 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 08.12.01 [Çok Tehlikeli], 08.12.02 [Çok Tehlikeli], 08.12.03 [Çok Tehlikeli]).
08.12 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret ve Sanayi Odası + Sanayi Sicil Belgesi (kırma-eleme/blok kesim varsa 6948 s.K.) / Ticaret Odası veya Esnaf Odası (küçük kum-çakıl ocaklarında nadiren). İzin/Ruhsat: II(a)/II(b) grubu ocaklar için MAPEG İşletme Ruhsatı ve I(a) kum-çakıl için İl Özel İdaresi / Valilik ruhsatı Vergi/Teşvik: 3213 s.K. m. 14 uyarınca I. ve II. grup madenlerde belirlenen Devlet Hakkı ve belediye payı (mücavir alanlarda %0,2) ödenir.
08.12 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
08.12 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 212311 (Dimension Stone Mining and Quarrying), 212312 (Crushed and Broken Limestone Mining and Quarrying), 212313 (Crushed and Broken Granite Mining and Quarrying) • İngiltere UK SIC 2007: 08120 (Operation of gravel and sand pits; mining of clays and kaolin) • BM ISIC Rev. 5: 0810 • Sanal POS MCC 1442 (Taş Ocağı, Kum, Çakıl ve Mermer).
08.12 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 08.12, eski NACE Rev. 2 sürümünde 08.12 (Çakıl ve kum ocaklarının faaliyetleri; kil ve kaolin çıkarımı) koduna karşılık gelir.
08.12 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: bitümlü kumların madenciliği, bkz. 06.10..