08.91 — Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği
NACE Rev. 2.1 08.91 (Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği); Bölüm 08 çerçevesinde 3213 sayılı Maden Kanunu (I. ve II. Grup Madenler) hükümlerine göre sınıflandırılır. Türkiye sicilinde 5 adet 6 haneli alt koda ayrılır.
Eurostat • v2.1
Başka yerde sınıflandırılmamış madencilik ve taş ocakçılığı
NAICS 212312 • SIC 08910 • ISIC 0891
MCC 1442
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Mermer, traverten, granit ve doğal yapı taşı ocakları
- Kırmataş (agrega), kum, çakıl, kil ve kaolin ocakları
- Bor, tuz, alçıtaşı (jips) ve endüstriyel mineral üreticileri
Bu Sınıf Şunları Kapsar
5- doğal potasyum tuzları ve doğal fosfor madenciliği
- saf kükürt madenciliği
- pirit ve pirotit madenciliği ve işlenmesi (kavrulması hariç)
- doğal baryum sülfat ve karbonat (barit ve baryum karbonat), doğal borlar, doğal magnezyum sülfat (kieserit) madenciliği
- esas olarak bir çeşit kimyasal kaynak olarak değerlendirilen toprak boyalar ve flüorit ve diğer minerallerin madenciliği.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- guano madenciliği (kuş gübresi),.
- şifalı çamur madenciliği
- tuzlu sudan lityum üretmek için ekstraksiyon işlemleri.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
3- tuz çıkarımı, bkz. 08.93
- demir piritin kavrulması, bkz. 20.13
- suni gübre ve azotlu bileşiklerin imalatı, bkz. 20.15.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- II(a)/II(b) grubu ocaklar için MAPEG İşletme Ruhsatı ve I(a) kum-çakıl için İl Özel İdaresi / Valilik ruhsatı
- Basamaklı patlatma ve kırma-eleme tesisi için ÇED Raporu + Emisyon Çevre İzni + 1./2. Sınıf GSM Ruhsatı
- Daimi Nezaretçi (Maden Mühendisi) ve İş Güvenliği Uzmanı ataması
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret ve Sanayi Odası + Sanayi Sicil Belgesi (kırma-eleme/blok kesim varsa 6948 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ticaret Odası veya Esnaf Odası (küçük kum-çakıl ocaklarında nadiren)
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- MAPEG Ruhsat Sicili
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- 3213 s.K. m. 14 uyarınca I. ve II. grup madenlerde belirlenen Devlet Hakkı ve belediye payı (mücavir alanlarda %0,2) ödenir.
- Ham blok mermer veya agregayı kesip işlenmiş plaka/tezgâh haline getiren fabrikalar Bölüm 23 (23.70) kapsamında sanayi işletmesi teşviki alır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB İnşaat Ürünleri Tüzüğü (CPR (EU) 305/2011 & 2024/3110) agrega CE standardı (EN 12620 / EN 13242) ve Maden Atıkları Direktifi kapsamındadır.
ABD NAICS 2123 kapsamında yer alır. MSHA Metal/Nonmetal Quarry Rules (30 CFR Part 56) düzenli denetimi, EPA toz/su deşarj izinleri ve eyalet toprak ıslahı teminatları (reclamation bonds) zorunludur.
Town and Country Planning mineral izni, Aggregates Levy (£2/ton civarı agrega vergisi, HMRC) ve HSE Quarries Regulations 1999 kapsamındadır (UK SIC 08110–08990).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Mermer ocağından ham blok üretimi (08.11) ile blok mermeri fabrikada plaka/fayans haline getirme (23.70) farklı NACE kodlarıdır.
- 25 hektarın altındaki ocaklarda sınır bölünmesi yapılarak ÇED muafiyeti aşımı (salami slicing) idari iptal nedenidir.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği (bor, kükürt madenciliği hariç) | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Bor mineralleri madenciliği | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Kükürt madenciliği (ocakçılığı) | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Guano madenciliği (kuş gübresi, güherçile dahil) | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → | |
| Kehribar, oltu taşı ve lületaşı ocakçılığı | Çok Tehlikeli | Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Toptan B2B inşaat malzemesi tedariki; yüksek tutarlı B2B ticari kartlarda komisyon optimizasyonu uygulanabilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
08.92 — Turba çıkarımı
NACE Rev. 2.1 08.92 (Turba çıkarımı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
08.93 — Tuz çıkarımı
NACE Rev. 2.1 08.93 (Tuz çıkarımı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 2 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
08.99 — Başka yerde sınıflandırılmamış diğer madencilik ve taş ocakçılığı
NACE Rev. 2.1 08.99 (Başka yerde sınıflandırılmamış diğer madencilik ve taş ocakçılığı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 6 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- B Madencilik ve Taş Ocakçılığı
- 08 Diğer madencilik ve taş ocakçılığı
- 08.9 Başka yerde sınıflandırılmamış madencilik ve taş ocakçılığı
- 08.91 Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 08.91 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
08.91 (Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği) şu faaliyetleri kapsar: doğal potasyum tuzları ve doğal fosfor madenciliği; saf kükürt madenciliği; pirit ve pirotit madenciliği ve işlenmesi (kavrulması hariç). Başlıca uygulayıcılar: Mermer, traverten, granit ve doğal yapı taşı ocakları; Kırmataş (agrega), kum, çakıl, kil ve kaolin ocakları.
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 08.91 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
08.91 sınıfı altında Türkiye sicilinde 5 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 08.91.01 [Çok Tehlikeli], 08.91.02 [Çok Tehlikeli], 08.91.03 [Çok Tehlikeli]).
08.91 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret ve Sanayi Odası + Sanayi Sicil Belgesi (kırma-eleme/blok kesim varsa 6948 s.K.) / Ticaret Odası veya Esnaf Odası (küçük kum-çakıl ocaklarında nadiren). İzin/Ruhsat: II(a)/II(b) grubu ocaklar için MAPEG İşletme Ruhsatı ve I(a) kum-çakıl için İl Özel İdaresi / Valilik ruhsatı Vergi/Teşvik: 3213 s.K. m. 14 uyarınca I. ve II. grup madenlerde belirlenen Devlet Hakkı ve belediye payı (mücavir alanlarda %0,2) ödenir.
08.91 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
08.91 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 212312 (Crushed and Broken Limestone Mining and Quarrying), 212390 (Other Nonmetallic Mineral Mining and Quarrying) • İngiltere UK SIC 2007: 08910 (Mining of chemical and fertilizer minerals) • BM ISIC Rev. 5: 0891 • Sanal POS MCC 1442 (Taş Ocağı, Kum, Çakıl ve Mermer).
08.91 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 08.91, eski NACE Rev. 2 sürümünde 08.91 (Kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral madenciliği) koduna karşılık gelir.
08.91 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: tuz çıkarımı, bkz. 08.93; demir piritin kavrulması, bkz. 20.13; suni gübre ve azotlu bileşiklerin imalatı, bkz. 20.15..