46.90 — Uzmanlaşmamış toptan ticaret
46.90, birden fazla sektör grubuna yayılmış genel toptan ticaret ve dış ticaret (ihracat-ithalat) şirketlerini kapsar; mal ihracatında %0 KDV (KDVK 11/1-a) ve 5 puan Kurumlar Vergisi İhracat İndirimi (KVK m. 32/7) avantajına sahiptir.
Eurostat • v2.1
Uzmanlaşmamış toptan ticaret
NAICS 423990 • SIC 46900 • ISIC 4690
MCC 5013
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- B2B hammadde, gıda, makine, tekstil, elektronik ve kimyasal toptancıları
- İthalat-ihracat dış ticaret şirketleri (aracı ihracatçı / distribütörler)
- Komisyon usulü toptan satış acenteleri ve pazaryeri B2B aracıları (46.1)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
1- belirli bir uzmanlaşma olmaksızın çeşitli malların toptan ticareti.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- ticaretini yaptıkları malların mülkiyetini üstlenmeyen toptancıların faaliyetleri, bkz. 46.1.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Gıda/yem/tohum toptan satış ve depolamasında Tarım Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt Belgesi + Depo GSM ruhsatı
- Beşeri ilaç ve ecza deposu (46.46) faaliyetinde TİTCK Ecza Deposu Ruhsatı & İTS bildirimi + Mesul Müdür Eczacı zorunluluğu
- Yaş sebze-meyve toptancılığında Hal Kayıt Sistemi (HKS) bildirimi & künye zorunluluğu
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası + İlgili İhracatçı Birlikleri (dış ticaret varsa)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ticaret Odası (B2B tüccarlar tacir statüsü gereği çoğunlukla Ticaret Odasına kayıtlıdır)
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- Mal ihracatında (KDVK m. 11/1-a) %0 KDV tam istisnası uygulanır ve yüklenilen KDV iade alınır; İmalatçı olmayan ihracatçılar (46.90/46.19) KVK 1 puan imalat indirimi değil 5 puan ihracat kurumsal vergi indiriminden yararlanır (5520 KVK m. 32/7)!
- Hal dışı/içi sebze-meyve, hububat, şeker veya hurda/metal toptancılığında emtia bazlı KDV oranları (%1 / %10 / %20) ve e-İrsaliye ciro limitleri sıkı denetlenir.
- Stoksuz/drop-shipping/aracı ihracatçı ofislerde Sanal Ofis kabul görürken, kendi fiziki deposu olan toptancılar depo adresi ve VUK m. 159 şube tescili yapmak zorundadır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB Toptan İthalatçı/Dağıtıcı Sorumlulukları (GPSR 2023/988, Blue Guide ürün uygunluğu doğrulama yükümlülüğü), VIES Intra-EU B2B Reverse Charge KDV sistemi ve EUDR/CBAM ithalatçı beyanları doğrudan toptancıları bağlar.
ABD NAICS 42 (423 Dayanıklı / 424 Dayanıklı Dışı / 425 Elektronik B2B Aracıları) kapsamındadır. Eyalet Resale Certificate (satış vergisi muafiyet belgesi), gıda/ilaç toptanında FDA DSCSA/FSMA FSVP (Foreign Supplier Verification Program) zorunludur.
HMRC Customs CDS EORI kaydı, alkollü içki toptanında AWRS onayı, ilaçta MHRA WDA(H) (Wholesale Dealer’s Licence) ve UKCA/CE ithalatçı etiketleme sorumluluğu geçerlidir (UK SIC 46xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- İmalat fasonu yaptırıp kendi markasıyla toptan satan şirketler Bölüm 46 altındadır; fiili fabrika/üretim hattı yoksa imalat kodu seçilemez.
- NACE Rev. 2.1’de toptan araç/yedek parça ticareti 46.7 altında Bölüm 46’ya taşınmıştır; ayrıca 46.1 komisyon aracılığı ile kendi namına al-sat (46.2–46.9) fatura/hasılat beyanı açısından tamamen farklıdır.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç) | Az Tehlikeli | Kısmi Uygun | İncele → | |
| Başka ülkeyle yapılan uzmanlaşmamış toptan ticaret | Az Tehlikeli | Kısmi Uygun | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalardaki toptan ticaret
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245B2B otomotiv yedek parça ve yan sanayi ticaretinde standart onay; uyumluluk/OEM iadesi yönetimi gerekir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 46.19 — Komisyoncu / Toptan Aracı → | Mal faturasını kendi üzerine alıp satmak 46.90; sadece aracılık komisyonu kesmek 46.19’dur. | 46.90 yüksek GMV ciro yaratır (e-İrsaliye / e-Fatura ciro haddini hızlı aşar); 46.19 yalnız net komisyonu hasılat yazar. |
46.11 — Tarımsal ham maddelerin, canlı hayvanların, tekstil ham maddelerinin ve yarı mamul malların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 46.11 (Tarımsal ham maddelerin, canlı hayvanların, tekstil ham maddelerinin ve yarı mamul malların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 3 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
46.12 — Yakıtların, maden cevherlerinin, metallerin ve endüstriyel kimyasalların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 46.12 (Yakıtların, maden cevherlerinin, metallerin ve endüstriyel kimyasalların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 3 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
46.13 — Kereste ve inşaat malzemelerinin toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 46.13 (Kereste ve inşaat malzemelerinin toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 2 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- G Toptan ve Perakende Ticaret
- 46 Toptan ticaret
- 46.9 Uzmanlaşmamış toptan ticaret
- 46.90 Uzmanlaşmamış toptan ticaret
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 46.90 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
46.90 (Uzmanlaşmamış toptan ticaret) şu faaliyetleri kapsar: belirli bir uzmanlaşma olmaksızın çeşitli malların toptan ticareti.. Başlıca uygulayıcılar: B2B hammadde, gıda, makine, tekstil, elektronik ve kimyasal toptancıları; İthalat-ihracat dış ticaret şirketleri (aracı ihracatçı / distribütörler).
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 46.90 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
46.90 sınıfı altında Türkiye sicilinde 2 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 46.90.01 [Az Tehlikeli], 46.90.04 [Az Tehlikeli]).
46.90 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası + İlgili İhracatçı Birlikleri (dış ticaret varsa) / Ticaret Odası (B2B tüccarlar tacir statüsü gereği çoğunlukla Ticaret Odasına kayıtlıdır). İzin/Ruhsat: Gıda/yem/tohum toptan satış ve depolamasında Tarım Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt Belgesi + Depo GSM ruhsatı Vergi/Teşvik: Mal ihracatında (KDVK m. 11/1-a) %0 KDV tam istisnası uygulanır ve yüklenilen KDV iade alınır; İmalatçı olmayan ihracatçılar (46.90/46.19) KVK 1 puan imalat indirimi değil 5 puan ihracat kurumsal vergi indiriminden yararlanır (5520 KVK m. 32/7)!
46.90 ile en sık karıştırılan 46.19 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
46.19 — Komisyoncu / Toptan Aracı: Mal faturasını kendi üzerine alıp satmak 46.90; sadece aracılık komisyonu kesmek 46.19’dur. Vergisel/hukuki etki: 46.90 yüksek GMV ciro yaratır (e-İrsaliye / e-Fatura ciro haddini hızlı aşar); 46.19 yalnız net komisyonu hasılat yazar.
46.90 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
46.90 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 423990 (Other Miscellaneous Durable Goods Merchant Wholesalers), 424990 (Other Miscellaneous Nondurable Goods Merchant Wholesalers) • İngiltere UK SIC 2007: 46900 (Non-specialised wholesale trade) • BM ISIC Rev. 5: 4690 • Sanal POS MCC 5013 (Motorlu Taşıt Parça, Ekipman ve Aksesuarları).
46.90 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 46.90, eski NACE Rev. 2 sürümünde 46.90 (Belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalardaki toptan ticaret) koduna karşılık gelir.