64.91 — Finansal kiralama
64.91, kira süresi sonunda mülkiyet devri veya finansman maliyeti esasına dayanan Finansal Kiralama (Leasing) şirketlerini kapsar; Türkiye’de 6361 s.K. BDDK Lisansı ve A.Ş. şartı zorunludur (operasyonel araç/makine kiralama Bölüm 77’dir!).
Eurostat • v2.1
Diğer finansal hizmet faaliyetleri (Sigorta ve emeklilik fonları hariç)
NAICS 522220 • SIC 64910 • ISIC 6491
MCC 6012
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Merkez Bankası, mevduat/katılım ve kalkınma bankaları (64.1)
- Yatırım ve saf finansal holding şirketleri (64.21), yatırım fonları/GYO (64.3)
- Finansal kiralama (leasing — 64.91), faktoring/tüketici finansmanı (64.92) ve girişim sermayesi ortaklıkları
Bu Sınıf Şunları Kapsar
1- Bu sınıf, bir varlığın yasal sahibi olarak kiraya verenin, varlığın sahipliğinden kaynaklanan risk ve faydaları kiracıya devrettiği bir sözleşme olan finansal kiralama faaliyetlerini kapsamaktadır. Finansal kiralamada, kiraya verenin kiracıya, kiracının kiralamanın tüm ekonomik yararlarını ve risklerini üstleneceği bir kredi verdiği kabul edilir. Bundan sonra kiralanan varlık, kiraya verenin değil kiracının bilançosunda gösterilir; ilgili kredi, kiraya verenin varlığı, kiracının ise yükümlülüğü olarak gösterilmektedir.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- dayanıklı tüketim mallarının finansal kiralaması, örneğin, taşıtlar.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- operasyonel leasing, kiralanan malların türüne göre bkz. bölüm 77.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Bankacılık, faktoring, finansal kiralama veya kredi/finansman için BDDK Kuruluş ve Faaliyet İzni (milyonlarca TL/USD tutarında ödenmiş sermaye şartı — izinsiz kredi vermek TCK m. 241 Tefecilik suçudur!)
- Yatırım fonları, portföy yönetimi ve kitle fonlaması için SPK Yetki Belgesi; Kripto varlık hizmetleri için 7518 s.K. SPK KVHS İzni
- Yalnızca kendi grup iştiraklerinin hisselerini elinde bulundurup hiçbir yönetim hizmeti vermeyen saf holdingler (64.21) BDDK lisansı gerektirmez (yönetim hizmeti veriyorsa 70.10!)
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası (Yüksek asgari sermayeli Anonim Şirket — A.Ş. neredeyse tüm alt kollar için kanunen zorunludur!)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- 5411, 6361 ve 6362 s.K. gereği şahıs şirketi ile banka, faktoring, finansal kiralama veya fon kurulamaz.
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- BDDK / SPK / TCMB / MASAK Sicilleri
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- Banka, sigorta, faktoring ve finansman şirketlerinin işlemleri KDVK m. 17/4-e uyarınca KDV’den istisna olup bunun yerine %5 BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ödenir (tüketici/ticari kredilerde KKDF ayrıca uygulanır).
- Finans sektörü kurumlar vergisi oranı genel şirketlerden yüksek (%30 KVK oranı!) uygulanmakta olup KOSGEB kapsamı dışındadır.
- Kısa vadeli şirket holding/iştirak temettü ve satış istisnaları (KVK m. 5/1-a ve 5/1-e %50/%75 iştirak hissesi satış istisnası) 64.21 holding yapılarında vergi planlamasını doğrudan belirler.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1’de kripto/finansal aracılık ve holding ayrımı yenilendi (`64.21` Holding vs `64.22` Finansman Conduit vs `64.9` Kripto/Diğer kredi)! AB’de CRR/CRD VI, MiCA (Crypto-Assets), DORA (EU) 2022/2554 dijital operasyonel dayanıklılık ve AMLA / 6AMLD geçerlidir.
ABD NAICS 521/522/523/525/551 kapsamındadır. OCC / Federal Reserve / FDIC bankacılık ruhsatları, Consumer/Commercial Lending için eyalet Lending Licenses, yatırımlar için SEC Registered Investment Adviser / Investment Company Act 1940 ve FinCEN BSA/AML zorunludur (Pure Holding NAICS 551112 — passive C-Corp’ta Personal Holding Company Tax %20 riskine dikkat!).
PRA (Prudential Regulation Authority) & FCA (Financial Conduct Authority) dual-regulated veya FCA FSMA 2000 Yetkilendirmesi (tüketici kredisi dahil!), HMRC Bank Surcharge ve VAT Finance Exemption (VAT Notice 701/49) uygulanır (UK SIC 64xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Holding şirketi iştiraklerine fiili yönetim, bütçe ve strateji faturası kesiyorsa 64.21 (saf finansal holding) değil 70.10 (İdare Merkezleri — Head Office) seçmelidir!
- Finans/kredi/kripto alanında BDDK veya SPK izni almadan şirket ana sözleşmesine ve NACE koduna banka/finansman/faktoring kodu yazılması Ticaret Sicili ve vergi incelemesinde derhal durdurulur.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Finansal kiralama | Az Tehlikeli | İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245BDDK/TCMB veya FCA/FinCEN ruhsatı olmadan kullanılamaz; kart şeması nezdinde sıkı AML/KYC denetimine tabidir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 77.11 — Operasyonel Rent a Car / Filo Kiralama → | Bilanço kredi finansmanı ve mülkiyet opsiyonlu leasing 64.91; aylık/günlük hizmet olarak filo/araç kiralama 77.11’dir. | 64.91 finansal kiralama işlemleri BDDK lisansı gerektirir; Yatırım Teşvikli makinelerde %1 KDV özel finansal kiralama istisnası uygulanabilir. |
64.92 — Diğer kredi verme faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 64.92 (Diğer kredi verme faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 4 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
64.99 — Başka yerde sınıflandırılmamış diğer finansal hizmet faaliyetleri (Sigorta ve emeklilik fonları hariç)
NACE Rev. 2.1 64.99 (Başka yerde sınıflandırılmamış diğer finansal hizmet faaliyetleri (Sigorta ve emeklilik fonları hariç)) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 5 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
64.11 — Merkez bankası faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 64.11 (Merkez bankası faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 64.91 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
64.91 (Finansal kiralama) şu faaliyetleri kapsar: Bu sınıf, bir varlığın yasal sahibi olarak kiraya verenin, varlığın sahipliğinden kaynaklanan risk ve faydaları kiracıya devrettiği bir sözleşme olan finansal kiralama faaliyetlerini kapsamaktadır. Finansal kiralamada, kiraya verenin kiracıya, kiracının kiralamanın tüm ekonomik yararlarını ve risklerini üstleneceği bir kredi verdiği kabul edilir. Bundan sonra kiralanan varlık, kiraya verenin değil kiracının bilançosunda gösterilir; ilgili kredi, kiraya verenin varlığı, kiracının ise yükümlülüğü olarak gösterilmektedir.. Başlıca uygulayıcılar: Merkez Bankası, mevduat/katılım ve kalkınma bankaları (64.1); Yatırım ve saf finansal holding şirketleri (64.21), yatırım fonları/GYO (64.3).
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 64.91 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
64.91 sınıfı altında Türkiye sicilinde 1 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 64.91.01 [Az Tehlikeli]).
64.91 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası (Yüksek asgari sermayeli Anonim Şirket — A.Ş. neredeyse tüm alt kollar için kanunen zorunludur!) / 5411, 6361 ve 6362 s.K. gereği şahıs şirketi ile banka, faktoring, finansal kiralama veya fon kurulamaz.. İzin/Ruhsat: Bankacılık, faktoring, finansal kiralama veya kredi/finansman için BDDK Kuruluş ve Faaliyet İzni (milyonlarca TL/USD tutarında ödenmiş sermaye şartı — izinsiz kredi vermek TCK m. 241 Tefecilik suçudur!) Vergi/Teşvik: Banka, sigorta, faktoring ve finansman şirketlerinin işlemleri KDVK m. 17/4-e uyarınca KDV’den istisna olup bunun yerine %5 BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ödenir (tüketici/ticari kredilerde KKDF ayrıca uygulanır).
64.91 ile en sık karıştırılan 77.11 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
77.11 — Operasyonel Rent a Car / Filo Kiralama: Bilanço kredi finansmanı ve mülkiyet opsiyonlu leasing 64.91; aylık/günlük hizmet olarak filo/araç kiralama 77.11’dir. Vergisel/hukuki etki: 64.91 finansal kiralama işlemleri BDDK lisansı gerektirir; Yatırım Teşvikli makinelerde %1 KDV özel finansal kiralama istisnası uygulanabilir.
64.91 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
64.91 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 522220 (Sales Financing) • İngiltere UK SIC 2007: 64910 (Financial leasing) • BM ISIC Rev. 5: 6491 • Sanal POS MCC 6012 (Finansal Kuruluşlar — Bankacılık ve Ödeme Kurumları).
64.91 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 64.91, eski NACE Rev. 2 sürümünde 64.91 (Finansal kiralama) koduna karşılık gelir.