90.12 — Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 90.12 (Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri); Bölüm 90 çerçevesinde 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (Eser Sahipliği & MESAM/MSG/TEYAP Hakları) hükümlerine göre sınıflandırılır. Türkiye sicilinde 1 adet 6 haneli alt koda ayrılır.
Eurostat • v2.1
Sanatsal yaratıcılık faaliyetleri
NAICS 711110 • SIC 90030 • ISIC 9012
MCC 7922
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Bağımsız yazarlar, besteciler, ressamlar, heykeltıraşlar ve dijital sanatçılar (90.1)
- Tiyatro, konser, stand-up, opera ve festival yapımcıları / sanat toplulukları (90.20)
- Özel kültür sanat merkezleri, konser salonları, sahne ışık/ses teknik ekipleri ve bilet/etkinlik destek (90.3)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
4- Bu sınıf görsel sanat eserlerinin yaratılması ve üretilmesi faaliyetlerini kapsamaktadır.
- bağımsız sanatçıların faaliyetleri, örneğin; heykeltraşlar, ressamlar, karikatüristler, hattatlar, gravürcüler (oymacılar)
- görsel sanatlar yaratmanın dijital biçimleri
- ışık düzeneklerini içeren sanat eserlerinin yaratılması.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
9- özgün yaratıcılık dışındaki heykellerin yapımı, bkz. 23.70
- sinema filmi ve video filmi yapımı (prodüksiyonu), bkz. 59.11 ve 59.12
- sinemaların işletilmesi, bkz. 59.14
- fotoğrafçılık faaliyetleri, bkz. 74.20
- kişisel tiyatro veya sanat ajanslarının faaliyetleri, bkz. 74.99
- oyuncu seçme faaliyetleri, bkz. 78.10
- tiyatro, spor, gösteri ve eğlence biletleri için aracılık hizmeti faaliyetleri, bkz. 82.40
- koreografi faaliyetleri, bkz. 90.13
- ışık ve ses gösterilerinin oluşturulması ve sunulması, bkz. 93.29.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Bireysel yazar, müzisyen, ressam ve prodüktörler (90.1) özel bakanlık ruhsatına tabi değildir — Sanal Ofis veya GVK m. 18 serbest meslek ile çalışabilir; ancak canlı konser/festival/tiyatro salonu işletmek (90.31) için Belediye İşyeri Açma Ruhsatı, İtfaiye Raporu ve Valilik/Emniyet Etkinlik & Canlı Müzik İzni şarttır!
- 5846 s.K. uyarınca halka açık konser ve mekân müzik yayınlarında MESAM/MSG/MÜ-YAP Umuma İletim Telif Lisansı alınmalıdır.
- Tarihi eser/tablo restorasyonunda (90.39) Kültür ve Turizm Bakanlığı / 2863 s.K. konservasyon izinleri gözetilir.
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası (Kültür, Sanat ve Etkinlik Komiteleri — yapım/salon şirketleri)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Eser sahipleri 193 s. GVK m. 18 şartlarını sağladığında (yıllık GVK m. 103 4. dilim tavanının altında kalarak) defter/KDV/beyannamesiz yalnızca müşteri %17 stopajlı Gider Pusulası rejimiyle çalışabilir (tavan aşılır veya ticari konser organizasyonu yapılırsa Şahıs Şirketi / Ticaret Odası açılır).
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- GVK M. 18 SANATÇI TELİF İSTİSNASI: Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam, bestekâr ve bunların mirasçılarının 5846 s.K. kapsamındaki telif/eser teslimlerinde %17 nihai stopaj uygulanır (2025/2026 yılı GVK m. 103 4. dilim tutarına kadar yıllık beyanname verilmez)!
- Tiyatro, opera, bale, konser salonu ve müze etkinlik biletleri ve kültür yatırımları 5225 s.K. kapsamında teşvik (KDV %10 tiyatro/konser ayrımı ve gelir vergisi sponsorluk indirimi %100 — GVK 89/7) alır.
- MCC 7922 Bilet/Organizatör Fintek Kuralı: Konser ve festival biletleri etkinlik tarihinden haftalar/aylar önce satıldığından sanal POS sağlayıcıları (iyzico/Stripe) etkinlik gerçekleşene kadar dönemsel blokaj (reserve) uygulayabilir!
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1’de eski tek `90.0` bölümü kökten ayrıştırıldı: 90.11 Edebi/Müzik Yaratım, 90.12 Görsel Sanatlar, 90.20 Sahne Sanatları Gösterileri, 90.31 Sanat Mekanları İşletmesi, 90.39 Diğer Destek/Restorasyon! AB’de Telif Hakkı Direktifi (EU) 2019/790, Resale Right Directive (eser yeniden satış payı) ve KDV kültür istisnası (Art. 132(1)(n)) uygulanır.
ABD NAICS 7111 (Performing Arts Companies), 7113 (Promoters), 7114 (Agents/Managers) ve 7115 (Independent Artists/Writers/Performers) kapsamındadır. ASCAP / BMI / SESAC performans telif lisansları, US Copyright Office (Form PA/VA/TX) eser tescili, kalabalık mekanlarda NFPA 101 yangın kuralları ve yerel Amusement/Admissions Tax uygulanır.
PRS for Music / PPL canlı müzik & yayın telif lisansları, belediye Premises Licence (Live Music Act 2012 istisnaları üzeri), Artist’s Resale Right (ARR), HMRC Theatre / Orchestra Tax Relief (%40–45 yüksek nakit iade oranı!) ve Cultural Exemption VAT geçerlidir (UK SIC 90xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Sinema ve ticari video/reklam filmi prodüksiyonu Bölüm 90 değil 59.11; düğün/kurumsal fuar/parti organizasyonu ise 82.30 / 93.29 / 96.99 kapsamındadır.
- GVK m. 18 istisnasını aşan veya şirket üzerinden konser/sergi işleten sanatçılar beyanname sınırı geçtiğinde ticari/mesleki mükellefiyete geçer; ayrıca MESAM/MSG izinsiz canlı müzik ve DJ performansı tazminat davası doğurur.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri | Az Tehlikeli | İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Promoters of Performing Arts, Sports, and Similar Events with Facilities
Promoters of Performing Arts, Sports, and Similar Events without Facilities
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245İleri tarihli etkinlik biletlerinde erteleme/iptal riski nedeniyle PSP’ler etkinlik gerçekleşene dek hakediş blokajı uygulayabilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
90.11 — Edebiyat eseri oluşturma ve müzikal kompozisyon faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 90.11 (Edebiyat eseri oluşturma ve müzikal kompozisyon faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
90.13 — Diğer sanatsal yaratıcılık faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 90.13 (Diğer sanatsal yaratıcılık faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 1 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
90.20 — Gösteri sanatları faaliyetleri
NACE Rev. 2.1 90.20 (Gösteri sanatları faaliyetleri) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 5 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- S Sanat, Spor ve Eğlence (Rekreasyon) Faaliyetleri
- 90 Sanatsal yaratıcılık ve sahne sanatları faaliyetleri
- 90.1 Sanatsal yaratıcılık faaliyetleri
- 90.12 Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 90.12 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
90.12 (Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Bu sınıf görsel sanat eserlerinin yaratılması ve üretilmesi faaliyetlerini kapsamaktadır.; bağımsız sanatçıların faaliyetleri, örneğin; heykeltraşlar, ressamlar, karikatüristler, hattatlar, gravürcüler (oymacılar); görsel sanatlar yaratmanın dijital biçimleri. Başlıca uygulayıcılar: Bağımsız yazarlar, besteciler, ressamlar, heykeltıraşlar ve dijital sanatçılar (90.1); Tiyatro, konser, stand-up, opera ve festival yapımcıları / sanat toplulukları (90.20).
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 90.12 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
90.12 sınıfı altında Türkiye sicilinde 1 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 90.12.00 [Az Tehlikeli]).
90.12 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası (Kültür, Sanat ve Etkinlik Komiteleri — yapım/salon şirketleri) / Eser sahipleri 193 s. GVK m. 18 şartlarını sağladığında (yıllık GVK m. 103 4. dilim tavanının altında kalarak) defter/KDV/beyannamesiz yalnızca müşteri %17 stopajlı Gider Pusulası rejimiyle çalışabilir (tavan aşılır veya ticari konser organizasyonu yapılırsa Şahıs Şirketi / Ticaret Odası açılır).. İzin/Ruhsat: Bireysel yazar, müzisyen, ressam ve prodüktörler (90.1) özel bakanlık ruhsatına tabi değildir — Sanal Ofis veya GVK m. 18 serbest meslek ile çalışabilir; ancak canlı konser/festival/tiyatro salonu işletmek (90.31) için Belediye İşyeri Açma Ruhsatı, İtfaiye Raporu ve Valilik/Emniyet Etkinlik & Canlı Müzik İzni şarttır! Vergi/Teşvik: GVK M. 18 SANATÇI TELİF İSTİSNASI: Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam, bestekâr ve bunların mirasçılarının 5846 s.K. kapsamındaki telif/eser teslimlerinde %17 nihai stopaj uygulanır (2025/2026 yılı GVK m. 103 4. dilim tutarına kadar yıllık beyanname verilmez)!
90.12 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
90.12 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 711110 (Theater Companies and Dinner Theaters), 711120 (Dance Companies), 711130 (Musical Groups and Artists) • İngiltere UK SIC 2007: 90030 (Artistic creation) • BM ISIC Rev. 5: 9012 • Sanal POS MCC 7922 (Tiyatro, Konser Organizatörleri ve Bilet Acenteleri).
90.12 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 90.12, eski NACE Rev. 2 sürümünde 90.03 (Sanatsal yaratıcılık faaliyetleri) koduna karşılık gelir.
90.12 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: özgün yaratıcılık dışındaki heykellerin yapımı, bkz. 23.70; sinema filmi ve video filmi yapımı (prodüksiyonu), bkz. 59.11 ve 59.12; sinemaların işletilmesi, bkz. 59.14.