73.20.03 — Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri
73.20.03 (Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri) faaliyet kodu; 6331 s.K. kapsamında "Az Tehlikeli" İSG sınıfına, 6502 sayılı TKHK m. 61–63 & Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (Reklam Kurulu & Sosyal Medya Influencer Kılavuzu) çerçevesine ve "Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun" işyeri statüsüne tabidir.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
213 s. VUK m. 127–131 (Yoklama) & 193 s. GVK m. 94
MCC 7311
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Dijital pazarlama, SEO/SEM, performans reklam ve yaratıcı reklam ajansları (73.11)
- Medya satın alma planlama ajansları ve influencer/reklam aracılık ağları (73.12)
- Pazar araştırması/kamuoyu anket şirketleri (73.20) ve Halkla İlişkiler/PR ajansları (NACE Rev. 2.1: 73.30!)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
3- Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri
- mal ve hizmetlerin farkındalığı, değerlendirilmesi ve kullanımı, ürün geliştirme ve fiyatlandırma, medya kullanımı ve reklamların hatırlanması ve etkisi konularında piyasa araştırması çalışmalarının yapılması
- yaşam kalitesi ve yaşam tarzları, toplumsal katılım ve siyasal katılım, siyasi parti tercihi ve oy verme davranışı konularında kamuoyu araştırması çalışmaları yapmak.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- Bu sınıf aynı zamanda aşağıdakilerle piyasa ve kamuoyu araştırmalarının bilimsel olarak yürütülmesini de kapsamaktadır
- niteliksel ve niceliksel metodolojik yaklaşım
- reaktif ve reaktif olmayan araştırma prosedürleri
- soru sorma, gözlemleme, ölçme ve sayma yoluyla araştırma verilerinin toplanması
- araştırma verilerini toplamak için yüz yüze, postayla, telefonla ve çevrim içi görüşmeler.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
3- reklam, bkz. 73.1
- halkla ilişkiler ve iletişim faaliyetleri, bkz. 73.30
- bir ücret veya sözleşmeye dayalı piyasa ve kamuoyu araştırmaları için telefon görüşmelerinin yapılması, bkz. 82.20.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Genel reklam, dijital ajans, SEO ve PR faaliyetlerinde bakanlık ruhsatı gerekmez — Sanal Ofis / Home-Office %100 uygundur.
- Toplu SMS / E-Posta / Arama kampanyası yürüten veya gönderen taraflarda İYS (İleti Yönetim Sistemi) izni + 6698 KVKK açık rıza uyumu zorunludur.
- Sosyal medya influencer/içerik kampanyalarında Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Kılavuzu uyarınca açık "#Reklam / #İşbirliği" etiketi zorunludur (aksi halde ajans + marka + influencer’a 550.000 TL+ bandında ayrı ayrı ceza kesilebilir!).
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası (Medya, Reklam ve Bilişim Komiteleri) + HİB (yurt dışı dijital pazarlama ihracatında)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Çok sayıda dijital pazarlamacı, SEO uzmanı ve influencer Şahıs Şirketi olarak 1 günde açılış yapar; yalnızca şahsi YouTube/Instagram/mobil içerik geliri (2026 sınırı dâhilinde) elde edenler dilerse GVK mük. m. 20/B %15 istisna banka hesabı seçebilir (ajans hizmeti / faturalı B2B marka danışmanlığı ise 20/B kapsamı dışındadır, normal şahıs/LTD gerektirir!).
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun- 3/10 TİCARİ REKLAM KDV TEVKİFATI: Tüm KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara verilen ticari reklam hizmetlerinde (medya planlama, dijital reklam yönetimi, afiş, influencer reklam prodüksiyonu dahil) 3/10 oranında KDV tevkifatı uygulanır (sadece danışmanlık veya sadece salt tasarım faturasında ayrıma dikkat!).
- %15 STOPJ — GOOGLE/META YURT DIŞI REKLAM VERGİSİ (476 s. CK): Google Ads, Meta (Instagram/Facebook) gibi dar mükellef yurt dışı dijital platformlara Türkiye’den reklam veren işletmeler, reklam ödemesi üzerinden %15 Gelir/Kurumlar Vergisi stopajı (KDV2 ile birlikte 2 No.lu beyanname!) beyan etmek zorundadır — ajanslar müşteri adına medya bütçesi geçirirken faturayı doğrudan müşteriye kestirmeli veya yansıtma usulünü vergisel olarak kurgulamalıdır!
- YURT DIŞI AJANS İHRACATI: Yabancı firmaya yurt dışında yararlanılmak üzere verilen reklam/dijital pazarlama hizmeti KDVK 11/1-a uyarınca %0 KDV ile faturalanır (ancak KVK 10/1-ğ %80 kazanç indirimi listesinde reklam ajansı sayılmamıştır; yalnızca veri analizi/yazılım/tasarım kısımları ayrı sözleşmeyle değerlendirilir).
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1 ile 73.30 Halkla İlişkiler (PR) bu bölüme taşındı! AB’de Digital Services Act (DSA — hedefli reklam şeffaflığı ve çocuklara hedefleme yasağı), Siyasi Reklam Şeffaflığı Tüzüğü (EU) 2024/900, GDPR (çerez onayı / ePrivacy) ve Omnibüs Direktifi (sahte yorum yasağı) uygulanır.
ABD NAICS 5418 (Advertising, PR & Related Services) ve 541910 (Marketing Research) kapsamındadır. FTC Endorsement Guides (16 CFR Part 255) (gizli sponsorluk yasağı), CAN-SPAM Act, TCPA (SMS rızası) ve CCPA/CPRA geçerlidir; Stripe/Mercury onboardinginde MCC 7311 yüksek onaylı düşük risk grubundadır (ancak "garantili takipçi/bot satışı" PSP yasaklı faaliyetidir!).
ASA (Advertising Standards Authority) / CAP Code (#Ad kuralı ve yanıltıcı fiyat yasağı), PECR / ICO (e-posta ve çerez kuralları) ve CMA yeşil aklama (Green Claims Code) ilkeleri denetlenir (UK SIC 73110–73200).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Meta / Google Reklam Bütçesi Fatura Hatası: Ajans kendi kartından müşterinin Meta/Google bütçesini ödeyip müşteriye toplam tutar üzerinden KDV+tevkifatlı tek fatura keserse, 476 s. CK %15 reklam stopajı ve %20 KDV2 yükü ajansın üzerine kalır ve komisyon matrahı şişer — doğru uygulama bütçeyi müşteri kartından ödetip yalnız ajans hizmet bedelini faturalamaktır.
- Yazılım geliştirme (62.10) ile performans reklam/SEO (73.11) farkını ayırmamak hem yanlış tevkifata (3/10) hem vergi incelemelerine yol açar.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Faaliyet masa başı ve fikri/dijital hizmete dayandığından 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında fiili imalathane veya dükkân şartı aranmaz; sanal ofis kira sözleşmesi ile VUK m. 127 vergi dairesi yoklaması tamamlanır.
Sanal ofis hizmet faturasında %20 kira stopajı (GVK m. 94/5) doğmaz ve faturadaki %20 KDV indirilir. Konut (ev-ofis) gösteriminde ise brüt kira üzerinden %20 stopaj ve mülkiyet/ortak kira muvafakati kontrol edilir (634 s. KMK m. 24).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Retainer ve medya bütçesi faturalamasında Stripe/Wise ve yerel sanal POS’ta sorunsuz onay; sözleşme eki itirazı önler.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
73.11.01 — Reklam ajanslarının faaliyetleri (dijital pazarlama, sosyal medya, performans reklamcılığı ve kreatif kampanya yönetimi)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 73.11.01 (Reklam ajanslarının faaliyetleri (dijital pazarlama, sosyal medya, performans reklamcılığı ve kreatif kampanya yönetimi)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
73.11.03 — Reklam araç ve eşantiyonların dağıtımı ve teslimi faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 73.11.03 (Reklam araç ve eşantiyonların dağıtımı ve teslimi faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
73.12.02 — Çeşitli medya reklamları için alan ve zamanın bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak satışı
Türkiye 6 haneli NACE kodu 73.12.02 (Çeşitli medya reklamları için alan ve zamanın bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak satışı). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 73.20.03 Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 73.20.03 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
73.20.03 (Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri; mal ve hizmetlerin farkındalığı, değerlendirilmesi ve kullanımı, ürün geliştirme ve fiyatlandırma, medya kullanımı ve reklamların hatırlanması ve etkisi konularında piyasa araştırması çalışmalarının yapılması; yaşam kalitesi ve yaşam tarzları, toplumsal katılım ve siyasal katılım, siyasi parti tercihi ve oy verme davranışı konularında kamuoyu araştırması çalışmaları yapmak.. Başlıca uygulayıcılar: Dijital pazarlama, SEO/SEM, performans reklam ve yaratıcı reklam ajansları (73.11); Medya satın alma planlama ajansları ve influencer/reklam aracılık ağları (73.12).
73.20.03 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
73.20.03 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
73.20.03 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası (Medya, Reklam ve Bilişim Komiteleri) + HİB (yurt dışı dijital pazarlama ihracatında) / Çok sayıda dijital pazarlamacı, SEO uzmanı ve influencer Şahıs Şirketi olarak 1 günde açılış yapar; yalnızca şahsi YouTube/Instagram/mobil içerik geliri (2026 sınırı dâhilinde) elde edenler dilerse GVK mük. m. 20/B %15 istisna banka hesabı seçebilir (ajans hizmeti / faturalı B2B marka danışmanlığı ise 20/B kapsamı dışındadır, normal şahıs/LTD gerektirir!).. İzin/Ruhsat: Genel reklam, dijital ajans, SEO ve PR faaliyetlerinde bakanlık ruhsatı gerekmez — Sanal Ofis / Home-Office %100 uygundur. Vergi/Teşvik: 3/10 TİCARİ REKLAM KDV TEVKİFATI: Tüm KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara verilen ticari reklam hizmetlerinde (medya planlama, dijital reklam yönetimi, afiş, influencer reklam prodüksiyonu dahil) 3/10 oranında KDV tevkifatı uygulanır (sadece danışmanlık veya sadece salt tasarım faturasında ayrıma dikkat!).
73.20.03 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
73.20.03 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 7311 (Reklamcılık, Medya Planlama ve Dijital Ajanslar).
73.20.03 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: reklam, bkz. 73.1; halkla ilişkiler ve iletişim faaliyetleri, bkz. 73.30; bir ücret veya sözleşmeye dayalı piyasa ve kamuoyu araştırmaları için telefon görüşmelerinin yapılması, bkz. 82.20..