71.12.90 — Diğer projelere yönelik mühendislik ve danışmanlık faaliyetleri
71.12, inşaat, statik, elektrik, makine, enerji, çevre ve harita mühendisliği proje ve müşavirliğini kapsar; Türkiye’de TMMOB İMO/EMO/MMO BTB belgesi, belirlenmiş alıcılara 9/10 KDV tevkifatı ve yurt dışı projelerde %80 KVK m. 10/1-ğ kazanç indirimi ile öne çıkar.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
213 s. VUK m. 127–131 (Yoklama) & 193 s. GVK m. 94
MCC 8911
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Mimarlık ofisleri, iç mimari proje ve şehir/bölge planlama büroları (71.11)
- İnşaat, elektrik, makine, jeoloji, harita ve çevre mühendisliği proje/müşavirlik firmaları (71.12)
- Yapı denetim kuruluşları, akredite kalibrasyon/malzeme test laboratuvarları ve TÜVTÜRK/tahribatsız muayene firmaları (71.20)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
13- Diğer projelere yönelik mühendislik ve danışmanlık faaliyetleri
- mühendislik tasarımı (yani makine, malzeme, alet, yapı, süreç ve sistemlerin tasarlanmasına fizik kanunlarının ve mühendislik ilkelerinin uygulanması) ve aşağıdakiler için danışmanlık faaliyetleri; makineler, endüstriyel süreçler ve endüstriyel tesisler; inşaat mühendisliği, hidrolik mühendisliği ve trafik mühendisliğini kapsayan projeler; su yönetimi projeleri; doğa temelli altyapı.
- bina bilgi sistemlerinin tasarımı, örneğin ısıtma sistemleri, yangın söndürücüler ile ilgili
- elektrik ve elektronik, mühendislik, maden mühendisliği, kimya mühendisliği, makine, endüstri ve sistem mühendisliği ile ilgili projelerin hazırlanması ve denetimi
- iklimlendirme, soğutma, sıhhi ve kirlilik kontrolü, su temini, atık su arıtma, yapı mühendisliği, açık deniz ve kara deniz mühendisliği, sağlık ve güvenlik mühendisliği, akustik mühendisliği vb. kullanan projelerin detaylandırılması ve denetlenmesi
- jeofizik, jeolojik ve sismik ölçüm
- jeodezik ölçüm faaliyetleri: arazi ve sınır ölçüm faaliyetleri; hidrolojik ölçüm faaliyetleri; yer altı ölçüm faaliyetleri.
- haritacılık ve uzay enformasyon faaliyetleri
- çevre mühendisliği ve ilgili danışmanlık faaliyetleri
- şantiye mühendisliği
- gürültü azaltma mühendisliği
- döngüsel ekonomi çözümleri mühendisliği
- 3 boyutlu (3D) baskı için bilgisayar planlarının tasarımı.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- batimetri (su, deniz, göl ve okyanus tabanlarının derinlik ölçmek suretiyle topoğrafik ölçümlerinin yapılması) faaliyetleri
- fotoğrametrik araştırma faaliyetleri, örn. drone (insansız hava aracı) ile veri toplama
- haritaların hazırlanması ve revizyonu
- inşaat denetimi
- mühendislikle ilgili proje yönetimi faaliyetleri.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
12- madencilik işleri ile ilgili olarak test amaçlı sondaj, bkz. 09.10, 09.90
- yazılım yayımcılığı, bkz. 58.2
- yazılımın geliştirilmesi ve programlanması, bkz. 62.10
- bilişim danışmanlarının faaliyetleri, bkz. 62.20
- satış için kendi hesabına bina projelerinin geliştirilmesi, bkz. 68.12
- ikamet aamçlı olan ve ikamaet amaçlı olmayan binalar için inşaat projelerinin geliştirilmesi, daha sonra satılmak üzere, bkz. 68.12
- teknik muayene faaliyeti, bkz. 71.20
- motorlu kara taşıtlarının periyodik yol güvenliği testleri, örneğin otomobiller ve diğer hafif motorlu taşıtlar, ağır motorlu taşıtlar, bkz. 71.20
- mühendislikle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetleri, bkz. 72.10
- diğer tasarım hizmetleriyle ilgili faaliyetler, bkz. 74.1
- hava fotoğrafçılığı, bkz. 74.20
- miktar araştırmacılarının faaliyetleri, bkz. 74.99.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Resmi proje/statik/elektrik/tesisat/harita imzası atacak her büro için ilgili TMMOB Odasından (Mimarlar/İMO/EMO/MMO/HKMO) Serbest Müşavirlik ve Mühendislik (SMM) & Büro Tescil Belgesi (BTB) + diploma/ortaklık hisse şartı zorunludur!
- Yapı Denetim Kuruluşları (71.12 / 71.20): Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı Denetimi İzin Belgesi (havuz dağıtım sistemi + hisse sahiplerinin 100% mimar/mühendis olma şartı!)
- Teknik test, periyodik kaldırma/basınçlı kap muayenesi ve çevre laboratuvarları (71.20) için TÜRKAK TS EN ISO/IEC 17020 / 17025 Akreditasyonu ve Bakanlık/İŞGÜM Yetki Belgesi
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası + İlgili TMMOB Odası Büro Tescil Belgesi (BTB / İTB) + HİB (Proje ihracatçıları)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Serbest Mimar/Mühendis SMM belgesi ile şahıs/serbest meslek bürosu açabilir (ancak 4708 Yapı Denetim Ltd/A.Ş. şarttır).
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- TMMOB Odaları / ÇŞİDB Yapı Denetim / TÜRKAK
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun- %80 MİMARLIK & MÜHENDİSLİK İHRACATI İNDİRİMİ (KVK 10/1-ğ / GVK 89/13): Yurt dışındaki projeler için Türkiye’den üretilen mimarlık, mühendislik ve ürün testi/sertifikasyon hizmetlerinden elde edilen safi kazancın %80’i (bedelin Türkiye’ye getirilmesi şartıyla) gelir/kurumlar vergisinden düşülür + %0 KDV (KDVK 11/1-a)!
- BELİRLENMİŞ ALICILARA 9/10 KDV TEVKİFATI: Kamu kurumları, bankalar, BIST şirketleri gibi belirlenmiş alıcılara kesilen etüt, plan-proje, mühendislik, danışmanlık ve yapı denetim faturalarında 9/10 KDV tevkifatı uygulanır (tüm yapı denetim hizmetlerinde tüm KDV mükelleflerine karşı 9/10 tevkifat geçerlidir!).
- Serbest meslek (GVK m. 65) olarak çalışan solo mimar/mühendisler e-SMM’de %20 stopaj uygular.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB Mesleki Yeterliliklerin Tanınması Direktifi (2005/36/EC), Eurocodes yapısal tasarım standartları, AB Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları (NANDO Notified Bodies — 71.20 CE testleri) ve Kamu Alımları mimari yarışma kuralları uygulanır.
ABD NAICS 5413 (541310 Architecture, 541330 Engineering, 541380 Testing Labs) kapsamındadır. Tüm eyaletlerde PE (Professional Engineer) veya AIA/NCARB State Architect Licence damgası zorunlu olup çoğu eyalette mühendislik firmaları için PC/PLLC + Certificate of Authorization (COA) gereklidir!
ARB (Architects Registration Board) — "Architect" unvanı kanunen korumalıdır (izinsiz kullanımı suçtur!), RIBA/ICE/IStructE + Building Safety Act Principal Designer sorumluluğu ve laboratuvarlar için UKAS akreditasyonu geçerlidir (UK SIC 71xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Projesini çizmekle kalmayıp bizzat şantiyede inşaatı/taahhüdü yürüten müteahhitler Bölüm 71 değil Bölüm 41/42 (Müteahhitlik) kullanmalıdır; proje tasarımı ve müşavirlik 71’dir.
- TMMOB Büro Tescil Belgesi (BTB) ve imza yetkili mühendis/mimar ortaklığı olmadan belediye ruhsat projelerine yasal imza atılamaz.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Faaliyet masa başı ve fikri/dijital hizmete dayandığından 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında fiili imalathane veya dükkân şartı aranmaz; sanal ofis kira sözleşmesi ile VUK m. 127 vergi dairesi yoklaması tamamlanır.
Sanal ofis hizmet faturasında %20 kira stopajı (GVK m. 94/5) doğmaz ve faturadaki %20 KDV indirilir. Konut (ev-ofis) gösteriminde ise brüt kira üzerinden %20 stopaj ve mülkiyet/ortak kira muvafakati kontrol edilir (634 s. KMK m. 24).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Proje ve mühendislik hizmetlerinde temiz B2B profil; yüksek tutarlı ihale hakedişleri sorunsuz geçer.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 41.00 — Fiili Bina Müteahhitliği → | Proje çizmek ve şantiye müşavirliği yapmak 71.12; bizzat işçi/taşeronla binayı inşa etmek 41.00’dır. | 41.00 yapım işleri 4/10 KDV tevkifatına ve YAMBİS’e tabidir; 71.12 etüt-proje hizmetleri belirlenmiş alıcılara 9/10 KDV tevkifatına ve %80 ihracat indirimine girer. |
| 71.20 — Teknik Test ve Analiz (Yapı Denetim) → | Mühendislik tasarımı 71.12; karot laboratuvar testi, kalibrasyon, tahribatsız muayene ve akredite sertifikasyon 71.20’dir. | 71.20 yapı denetim hizmetlerinde tüm KDV mükelleflerine karşı 9/10 KDV tevkifatı uygulanır. |
71.11.01 — Mimarlık faaliyetleri ve mimari danışmanlık faaliyetleri (bina tasarımı, rölöve, restorasyon)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 71.11.01 (Mimarlık faaliyetleri ve mimari danışmanlık faaliyetleri (bina tasarımı, rölöve, restorasyon)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office / Fiziki Mimarlık Ofisi Uygundur.
71.11.02 — Şehir ve bölge planlama faaliyetleri (nazım imar planı, vaziyet planı vb. dahil)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 71.11.02 (Şehir ve bölge planlama faaliyetleri (nazım imar planı, vaziyet planı vb. dahil)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
71.11.04 — Peyzaj mimarisi faaliyetleri ve peyzaj konusunda mimari danışmanlık faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 71.11.04 (Peyzaj mimarisi faaliyetleri ve peyzaj konusunda mimari danışmanlık faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 71.12.90 Diğer projelere yönelik mühendislik ve danışmanlık faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 71.12.90 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
71.12.90 (Diğer projelere yönelik mühendislik ve danışmanlık faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Diğer projelere yönelik mühendislik ve danışmanlık faaliyetleri; mühendislik tasarımı (yani makine, malzeme, alet, yapı, süreç ve sistemlerin tasarlanmasına fizik kanunlarının ve mühendislik ilkelerinin uygulanması) ve aşağıdakiler için danışmanlık faaliyetleri; makineler, endüstriyel süreçler ve endüstriyel tesisler; inşaat mühendisliği, hidrolik mühendisliği ve trafik mühendisliğini kapsayan projeler; su yönetimi projeleri; doğa temelli altyapı.; bina bilgi sistemlerinin tasarımı, örneğin ısıtma sistemleri, yangın söndürücüler ile ilgili. Başlıca uygulayıcılar: Mimarlık ofisleri, iç mimari proje ve şehir/bölge planlama büroları (71.11); İnşaat, elektrik, makine, jeoloji, harita ve çevre mühendisliği proje/müşavirlik firmaları (71.12).
71.12.90 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
71.12.90 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
71.12.90 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası + İlgili TMMOB Odası Büro Tescil Belgesi (BTB / İTB) + HİB (Proje ihracatçıları) / Serbest Mimar/Mühendis SMM belgesi ile şahıs/serbest meslek bürosu açabilir (ancak 4708 Yapı Denetim Ltd/A.Ş. şarttır).. İzin/Ruhsat: Resmi proje/statik/elektrik/tesisat/harita imzası atacak her büro için ilgili TMMOB Odasından (Mimarlar/İMO/EMO/MMO/HKMO) Serbest Müşavirlik ve Mühendislik (SMM) & Büro Tescil Belgesi (BTB) + diploma/ortaklık hisse şartı zorunludur! Vergi/Teşvik: %80 MİMARLIK & MÜHENDİSLİK İHRACATI İNDİRİMİ (KVK 10/1-ğ / GVK 89/13): Yurt dışındaki projeler için Türkiye’den üretilen mimarlık, mühendislik ve ürün testi/sertifikasyon hizmetlerinden elde edilen safi kazancın %80’i (bedelin Türkiye’ye getirilmesi şartıyla) gelir/kurumlar vergisinden düşülür + %0 KDV (KDVK 11/1-a)!
71.12.90 ile en sık karıştırılan 41.00 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
41.00 — Fiili Bina Müteahhitliği: Proje çizmek ve şantiye müşavirliği yapmak 71.12; bizzat işçi/taşeronla binayı inşa etmek 41.00’dır. Vergisel/hukuki etki: 41.00 yapım işleri 4/10 KDV tevkifatına ve YAMBİS’e tabidir; 71.12 etüt-proje hizmetleri belirlenmiş alıcılara 9/10 KDV tevkifatına ve %80 ihracat indirimine girer.
71.12.90 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
71.12.90 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 8911 (Mimarlık, Mühendislik ve Teknik Müşavirlik).
71.12.90 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: madencilik işleri ile ilgili olarak test amaçlı sondaj, bkz. 09.10, 09.90; yazılım yayımcılığı, bkz. 58.2; yazılımın geliştirilmesi ve programlanması, bkz. 62.10.